Dersimiz Yaşam Bilimi: Vitalogy

Vitalogy

Seattle sahnesinden çıkıp yalnızca dünyaya mal olmakla kalmamış, özel olarak grunge tarzının inşaasında çimento görevi görmüş kritik önemdeki gruplardan biridir Pearl Jam. Unutulmaz çıkışları “Ten” ve “Vs.” ile birçok grubun yapamadığını henüz ilk iki albümü ile gerçekleştirmiş olan grup (halen setlistleri içerisinde bu iki albümün parçaları önemli yer tutmaktadır), 1994 Kasım’ında kariyerlerinin en deneysel, tematik ve olgun albümlerinden birini çıkartacaktır. Vitalogy’den bahsediyoruz. Bu kadar farklı özelliği bir arada barındırmasından ötürü Vitalogy’ye merceğimizi tutmamız gerekiyor.

Deneysellik ve Tema:

Deneysellik albümü elinize aldığınız andan itibaren kendini gösterir. Albüm 1920’lerin aynı isimli medikal kitapçıklarından biri kullanılarak yayına verilir. Vitalogy “Yaşam Bilimi” anlamına gelmektedir ve bu bilim dalı pek çok kaynaktan beslenmektedir. Albüm kitapçığının  bir çeşit reçete/medikal kılavuz olmasının altında bu tema yatmaktadır. İçerik olarak sağlıklı yaşam üzerine zamanı geçmiş tartışmalar, kişisel notlar, şiirler, resimler, şarkı sözlerini barındırmaktadır. Albümün unutulmaz parçalarından biri olan Corduroy’un sayfasında vokalist Eddie Vedder’ın diş röntgeni yer almaktadır.

Vitalogy

Albüm üretim süreçlerinde “tema” konusu 2000’lerle birlikte yavaş yavaş terkedilen, tırnak içerisinde arkaik (!) bulunan bir konudur. 90’lı yılların özellikle ilk yarısı bu açıdan verimli yıllardır. Çıkan albümlerin bir bütünlüğü, kendine ait bir atmosferi çoğunlukla konsepti olurdu. Gruplar bir bakıma o anki gündemlerinin imzasını atarlardı çıkardıkları albümlere. Ortada eklektik gözüken bir ürünün dahi yakından incelendiğinde tutarlı sayılabilecek bir iç örgüsü, anlamlı ilişkiler bağı bulunurdu… Yıllar ilerledikçe zıvanadan çıkan genel piyasa ilişkileri ve yansımalarının prematüre çocuğu olarak düşünebileceğimiz “üretimsizlik süreci”, belki de üst yapıda en fazla tema/içerik kavramlarına zarar verdi, vermeye de devam ediyor…

Vitalogy ilk bakışta dağınık-deneysel gözüken, ancak gerek teknik gerekse hissiyat açısından oldukça bütüncül bir Pearl Jam albümü olarak yorumlanabilir. Albümün temasını yukarıda bahsettiğimiz gibi, tüm çelişkileri ve yansımaları ile yaşamın kendisi oluşturmaktadır. Spesifik olarak  da özel yaşam ile iş yaşamı arasındaki gerilimler, ölüm, sonu gelmeyen arayışlar, ifade problemleri, iç dünya gibi alt başlıklar kendini göstermektedir. Gerilim için o dönem grupta kendini gösteren temel dinamiktir desek abartmış olmayız. Üyelerin birbirleri ile ilişkileri yıpranmıştır, grup içinde diyalog sorunları bitmek bilmez… Baterist Dave’in grupla yolları ayrılmak üzeredir. Bu ruh hali ile üretilen parçalardan sayısız örnekte olduğu gibi oldukça başarılı sonuçlar ortaya çıkacaktır. Albümün agresif / tempolu parçalarından “Not For You” ile müzik endüstrisindeki bürokrisi hedef alınmaktadır. Gençliğin nasıl kolay harcandığı ve metalaştırıldığı alt metinlerde saklıdır. “Corduroy” bir kişinin milyonlarca insanla ilişkisini içermektedir…

Vitalogy’nin ağır toplarından biri “Immortality” hakkında yakın zamanda yaşamını yitiren Nirvana frontmani Kurt Cobain için yazıldığı miti yürüse de Eddie Vedder bu durumu yalanlamış, parçanın “paralel trende olan kişinin üzerindeki baskıyı” içerdiğinin altını çizmiştir. Immortality Pearl Jam’in tüm karanlık yönünü gösteren keskin bir atmosfer parçasıdır. Albümün en dokunaklı parçalarından biri olan “Nothingman” için “if you love someone and they love you, don’t fuck up…’cause you are left with less than nothing…” şeklinde görüşünü aktarır Eddie Vedder. Mike McCready’e göre albüm solo nitelikte bir albüm değildir, parçalarda solo bölümler yeterince öne çıkmamaktadır, daha çok ritmik bir tarz izlendiğini söyler kendisi. Vitalogy’nin teknik açıdan diğer bir özelliği Eddie Vedder’ın ilk kez gitarlara müdahele etmesi ve çalmasıdır… Stone Gossard’a göre ortada daha “punk” bir sound vardır.

Pearl Jam

“Betterman” Eddie’nin lise döneminde grubu Bad Radio ile ilk kez çaldığı parçalardan biridir. Konu istismara dayalı bir ilişkidir… Parça halen grup konser setlistlerinin vazgeçilmezleri arasında yer almaktadır. Albüm klasiklerin yanı sıra deneysel/tematik kısa kesitleri de barındırmaktadır. “Aye Davanita” da Tom Waits tarzı izlenir, Eddie Vedder’ın çaldığı akordiyon kesitleri de yer alır. Kapanışta yer alan “Hey Foxymophandlemama, That’s Me” kaydında ise psikiyatri hastanesindeki gerçek hasta sesleri kullanılmıştır. Tüm bu deneyselliğe göz yuman ve destekleyen prodüktör ise Rage Against The Machine albümlerinden tanıdığımız ünlü Brendan O’Brian’dan başkası değildir…

Haklı Başarılar

Rolling Stone dergisinin 2012 yılında yayınladığı Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü listesine 485.sıradan giriş yapan Vitalogy, 1994 Kasımında Epic Records’tan yayınlandığında Vs’den sonra tüm zamanların en hızlı satan Pearl Jam albümü ünvanını kazanacaktır. O dönemlere damgasını vuran Ticketmaster’la yaşanan hadiselere ve grubun muhalif çizgisine rağman 1996 yılında Vitalogy ile “Yılın Albümü” ve “En İyi Rock Albümü” Grammylerini de kazanacaktır Pearl Jam…

© 2012-2017 AVENUES MUSIC | AVENUESTHEBAND.COM